AI in de klas verbieden werkt averechts, blijkt uit proef
Verbied ChatGPT in de klas en je studenten presteren gemiddeld slechter. Dat is niet het buikgevoel van een enthousiaste techdocent, het is wat een tweejarig experiment aan de Vrije Universiteit Amsterdam heeft gemeten. En het interessante zit in de nuance: er werd niet alleen “verbieden” getest, maar drie manieren om met AI om te gaan, naast elkaar.
De proef komt van Thibault Schrepel, universitair hoofddocent recht aan de VU Amsterdam en Faculty Affiliate bij Stanford CodeX. Hij onderzocht twee academiejaren lang zijn eigen cursus rond AI en recht. De studie, “Generative AI in Legal Education: A Two-Year Experiment with ChatGPT”, staat als preprint op SSRN en is intussen peer-reviewed gepubliceerd in het tijdschrift Law, Innovation and Technology (jaargang 18, nummer 1, online sinds 5 maart 2026). Peer-reviewed betekent dat vakgenoten het nagekeken hebben voor het uitkwam: geen garantie op de waarheid, wel een drempel.
Drie groepen, dezelfde opdracht
Wat maakt deze proef sterker dan de doorsnee “wij vroegen ChatGPT om…”-anekdote? De opzet met drie armen. Studenten werkten in teams van vier à vijf en kregen twintig minuten om bepalingen van de EU AI Act te herschrijven, de Europese wet die het gebruik van AI reguleert. Elk team viel onder een van drie regimes.
| Aanpak | Wat de studenten kregen | Resultaat |
|---|---|---|
| Verbod | geen ChatGPT | eindigde beide jaren laatst, ideeën op na 10-15 min |
| Vrij gebruik | ChatGPT zonder begeleiding | beter dan verwacht, iets boven de verbod-groep |
| Gestructureerde training | les in prompt-engineering | beste in 2024, in 2025 gelijk met de rest |
Volgens The Decoder deden in 2024 66 studenten mee en in 2025 nog eens 164, samen 230. Genoeg voor een patroon, te weinig om er de wet van te maken.
Wat eruit kwam
Het verbod-team eindigde in beide jaren als laatste. Zonder ChatGPT zaten die groepen na tien tot vijftien minuten zonder ideeën, “idea exhaustion” in de woorden van de studie. De getrainde groep, die les had gekregen in juridische prompt-engineering (het gericht leren formuleren van AI-opdrachten), scoorde het hoogst in 2024. Maar in het tweede jaar was dat voordeel zo goed als weg: alle drie de groepen presteerden ongeveer gelijk. Zelfs de groep die ChatGPT zonder enige begeleiding gebruikte, deed het beter dan verwacht. Schrepel had het omgekeerde voorspeld: “The opposite happened. The errors didn’t repeat, and the group actually scored slightly higher than the AI-free group.”
Twee lijnen dus. De ene is duidelijk en houdt over twee jaar stand: wie AI verbiedt, zit onderaan. De andere is subtieler: gestructureerde training hielp eerst, maar verloor haar voorsprong toen de studenten uit zichzelf handiger werden met AI.
Waarom “verbieden” en “laat ze maar” allebei mank lopen
Het schooldebat blijft hangen tussen twee kampen. Het ene wil AI buiten de klas houden, uit angst voor luie studenten en verzonnen antwoorden. Het andere haalt de schouders op: laat ze maar aanmodderen, ze zoeken het zelf wel uit. Deze proef zegt dat het eerste kamp gemiddeld de slechtste resultaten boekt, en dat het tweede beter uitdraait dan je zou denken, maar geen recept is.
“Students need to know how to work with AI, not fear it.”
Studenten moeten leren werken met AI, niet ervoor terugdeinzen, zegt Schrepel op de interviewpagina van de VU. “If AI is becoming part of the legal world, my students need to be ready for it.” De echte les zit in die tweede lijn van de resultaten. Leren hóé je AI inzet telt, maar het venster waarin dat een groot onderscheidend voordeel geeft, sluit zich terwijl AI-geletterdheid gewone basiskennis wordt. Wat vandaag nog een cursus prompt-engineering is, is over een paar jaar wat zowat iedereen al kan.
Eerlijk over de grenzen: dit is één docent die zijn eigen les onderzoekt, één rechtenvak, één soort taak (juridisch herschrijven) en een bescheiden steekproef. Dat is geen laatste woord over het hele onderwijs. Maar de richting was over twee jaar consistent en de studie is peer-reviewed, en dat weegt zwaarder dan de zoveelste losse mening in de lerarenkamer.
Voor Vlaamse scholen en studenten is de praktische afdronk helder. Verbieden is de minst verdedigbare optie geworden: je onthoudt studenten dan net de vaardigheid die ze straks overal nodig hebben. “Leren prompten” is intussen geen wondermiddel meer maar stilaan basis, zoals leren googelen dat ooit werd. Wie zelf begint, kiest bewust welke chatbot het best past en let van bij het begin op hoe je AI verantwoord en privacybewust inzet. De vraag is niet langer óf AI de klas in mag, maar hoe je studenten leert er iets deugdelijks mee te doen.
