GDPR en AI in je bedrijf: klantdata in ChatGPT of Claude
“De AI Act is uitgesteld”, las je deze zomer overal, en dus lijken GDPR en AI in je bedrijf een zorg voor later. Dat is maar half waar: het uitgestelde stuk raakt de meeste kmo’s niet, en wat jou wel raakt, geldt gewoon. Belangrijker nog: het grootste risico zit niet in de wet, maar in het soort account waarmee jouw mensen in ChatGPT, Claude of Gemini werken. Wie met een gratis of privé-account klantgegevens in een chatbot plakt, heeft nu al een probleem. Wie het zakelijk goed instelt, mag gerust AI gebruiken.
”De AI Act is uitgesteld” is maar half waar
Op 24 juli 2026 verscheen de zogenaamde Digital Omnibus on AI in het Publicatieblad, Verordening (EU) 2026/1744, in werking sinds 27 juli 2026. Die verschuift een flink deel van de AI Act: zelfstandige hoog-risicosystemen, zoals AI voor werving en selectie, moesten tegen 2 augustus 2026 in orde zijn en krijgen nu tot 2 december 2027; AI die in gereguleerde producten zit, tot 2 augustus 2028. Ook de deadline voor watermerken op synthetische media schoof op naar 2 december 2026, maar alleen voor systemen die vóór 2 augustus 2026 al op de markt waren; wie nu iets nieuws lanceert, zit er meteen aan vast. OpenAI voegt met verwijzing naar de AI Act de komende weken een onzichtbaar watermerk toe aan tekst uit ChatGPT in de EU; dat het daarmee op die deadline van 2 december mikt, is onze afleiding, OpenAI zegt dat zelf niet.
Kijk vooral naar wat niet verschoof. Volgens de officiële implementatietijdlijn (bijgewerkt 31 augustus 2026) gelden de verboden praktijken en de AI-geletterdheidsplicht, de verplichting om je medewerkers basiskennis over AI mee te geven, al sinds 2 februari 2025. Sinds 2 augustus 2025 gelden de regels voor makers van algemene AI-modellen, en sinds 2 augustus 2026 de transparantieplicht van artikel 50: een chatbot moet kenbaar maken dat je met AI praat, en AI-content moet als AI-content herkenbaar zijn. Draait er op jouw website een chatbot, dan geldt dat vandaag al, uitstel of geen uitstel.
En de GDPR zelf? Het luik van de bredere omnibus dat die zou versoepelen, is nog altijd niet gestemd. Volgens Agence Europe stelden de lidstaten op 7 oktober 2026 hun stemming over een onderhandelingsmandaat uit tot 11 oktober; de uitkomst daarvan was bij deze update nog niet bekend. Ook met zo’n mandaat moet er daarna nog een akkoord met het Europees Parlement komen. Tot dan geldt de GDPR onverkort.
De echte valkuil zit in je account
In de praktijk gaat het zelden mis op de AI Act, wel op wat er met je ingevoerde tekst gebeurt. En dat bepaalt niet Brussel, maar je abonnement. De drie grote aanbieders trekken opvallend dezelfde lijn: privé-accounts kunnen op je chats trainen, zakelijke accounts doen dat standaard niet.
| Aanbieder | Privé-account | Zakelijk account |
|---|---|---|
| ChatGPT | Kan trainen op je chats; uitzetten via “Improve the model for everyone” | Business, Enterprise en API: standaard geen training |
| Claude | Jij kiest; toegestaan: tot 5 jaar bewaard, uitgezet: 30 dagen | Team, Enterprise en API: standaard geen training |
| Gemini | Met “Keep Activity” aan: mogelijk training en menselijke review, bekeken chats tot 3 jaar bewaard | Workspace: geen training zonder toestemming |
Alle bronnen zijn de aanbieders zelf. Bijgewerkt op 12 oktober 2026: alle bronnen opnieuw nagekeken. OpenAI schrijft over particuliere accounts letterlijk “we may use your content to train our models”. Bij Anthropic kies je sinds de beleidswijziging van 28 augustus 2025 zelf of je chats trainingsmateriaal worden; sta je het toe, dan bewaart Anthropic je data, ontdaan van identificerende gegevens, tot vijf jaar, zet je het uit, dertig dagen. Team, Enterprise en de API blijven standaard buiten de training. En Google waarschuwt bij het gratis Gemini zelf om geen vertrouwelijke informatie in te voeren: met “Keep Activity” aan kunnen chats dienen om modellen te verbeteren en kan een deel door menselijke reviewers bekeken worden; eenmaal bekeken blijven ze tot drie jaar bewaard, ook als jij ze wist. Lastig: handige functies duwen je net naar die instelling. Gemini Skills, de opvolger van Gems, werken alleen met “Keep Activity” aan, en notebooks in Gemini verliezen zonder die instelling onder meer hun geheugen en hun Drive-bronnen. Voor Google Workspace geldt dan weer: geen modeltraining op klantdata zonder toestemming, en zonder jouw toestemming ook geen menselijke reviewers op je chats in de Gemini-app.
Het eerlijke tegenargument: ook op een privé-account kun je training uitzetten, en een zorgvuldige gebruiker doet dat. Klopt, maar het lost drie dingen niet op. Een privé-account geeft je geen verwerkersovereenkomst, het contract dat artikel 28 van de GDPR verplicht met elke partij die persoonsgegevens voor jou verwerkt. Bij Gemini blijven door reviewers bekeken chats hoe dan ook tot drie jaar staan. En vooral: jij kunt onmogelijk controleren of elke medewerker dat vinkje heeft uitgezet, en wie met zijn privé-account werkt, valt hoe dan ook onder het consumentenregime, niet onder de zakelijke garanties waar jouw bedrijf voor betaalt.
Welke assistent inhoudelijk het best bij je past, zochten we uit in onze vergelijking van ChatGPT, Claude en Gemini; voor privacy is het antwoord saaier: het juiste abonnement weegt zwaarder dan het juiste model.
GDPR en AI: wat de wet sowieso vraagt
Zodra persoonsgegevens, alle informatie over een identificeerbare persoon, richting een AI-dienst gaan, gelden de bekende regels, na te lezen op gdpr-info.eu. Naast de verwerkersovereenkomst van artikel 28 eist artikel 35 een DPIA, een risicoanalyse vooraf, wanneer de verwerking waarschijnlijk een hoog risico inhoudt, zoals systematische profilering. Artikel 22 geeft mensen het recht om niet onderworpen te worden aan een volledig geautomatiseerde beslissing met aanzienlijke gevolgen; laat je AI zulke beslissingen nemen, dan moet een mens kunnen tussenkomen. Anthropic trekt voor Claude een gelijkaardige lijn: volgens de nieuwe gebruiksregels die op 12 november 2026 ingaan moet bij beslissingen over bijvoorbeeld werving, krediet, gezondheid of huisvesting een gekwalificeerd persoon de aanbeveling kunnen nakijken en bijsturen, en moet de betrokkene weten dat AI meespeelde. En een datalek dat een risico inhoudt voor de betrokkenen meld je volgens artikel 33 binnen 72 uur aan de toezichthouder.
Die toezichthouder is bij ons de Gegevensbeschermingsautoriteit, die een themapagina en brochures over AI en de AVG bijhoudt. Op Europees niveau maakte de EDPB, de koepel van de Europese privacytoezichthouders, op 8 juli 2026 richtsnoeren bekend over webscraping voor generatieve AI en over anonimisering. Die over webscraping verduidelijken wanneer gerechtvaardigd belang kan dienen als rechtsgrond om met gescrapete persoonsgegevens AI te trainen. Over beide loopt nog een publieke consultatie tot 30 oktober 2026.
Waar je data staat, en wat je morgen regelt
Met het juiste abonnement blijft één vraag: waar staat je data fysiek? OpenAI biedt sinds 5 februari 2025 Europese dataresidentie voor de API en nieuwe Enterprise- en Edu-workspaces, en sinds 16 januari 2026 voor bepaalde klanten ook inference residency, waarbij ook de verwerking zelf in Europa gebeurt. Google Workspace laat op de meeste zakelijke plannen een Europese opslagregio kiezen. Bij Anthropic zelf blijft het wel achterop hinken: op de eigen privacypagina staat sinds de update van 15 juni 2026 nog altijd droogjes “Note that data is stored in the US”. Europese dataresidentie voor Claude bestaat wel, maar volgens de compliancepagina via AWS Bedrock en Google Cloud Vertex; via Microsoft Foundry staat Europa nog op “Coming soon”. Wie op Claude bouwt, bijvoorbeeld omdat de API met Fable 5.1 fors goedkoper werd voor agent-werk, neemt dat dus best mee in zijn risicoanalyse.
Concreet: zet je mensen op een zakelijk abonnement of de API, met verwerkersovereenkomst, en spreek zwart op wit af dat privé-accounts niet dienen voor klantwerk. Check bij profilering of je een DPIA nodig hebt, hou een mens in de lus bij beslissingen die er echt toe doen, en weet dat een datalek binnen 72 uur gemeld moet zijn. Dit is duiding, geen juridisch advies: voor een concreet dossier is de GBA-pagina een startpunt en een specialist de volgende halte. De kern blijft: de wet verbiedt je niet om AI op klantwerk te zetten, wel om het slordig te doen. Het verschil is meestal geen advocaat, maar een abonnement.
Update 9 september 2026: hoe reëel het koppelingsrisico is, bleek toen een lek in ChatGPT aanvallers liet meelezen in gekoppelde Gmail en Drive.
